Η εφαρμογή δεν διαγιγνώσκει έξαρση και δεν αντικαθιστά τον γαστρεντερολόγο. Σε επείγοντα συμπτώματα ζητήστε ιατρική βοήθεια.
Η διαθεσιμότητα, η γλώσσα και ορισμένες λειτουργίες μπορεί να διαφέρουν ανά χώρα ή κλινική.
ΔΙΑΓΝΩΣΗ CROHN
Πώς επιβεβαιώνεται η διάγνωση;
Ειλεοκολονοσκόπηση
Επιτρέπει άμεση εικόνα του παχέος εντέρου και του τελικού ειλεού και λήψη βιοψιών από πάσχοντα και μη πάσχοντα τμήματα.
Ιστολογική εξέταση
Ο παθολογοανατόμος αναζητά χρόνια ενεργό φλεγμονή και χαρακτηριστικά συμβατά με Crohn. Κανένα μεμονωμένο εύρημα δεν αρκεί πάντα μόνο του.
Λεπτό έντερο
Μαγνητική εντερογραφία ή εντερικό υπερηχογράφημα χαρτογραφούν έκταση, στενώσεις και διατιτραίνουσες επιπλοκές. Η CT χρησιμοποιείται όταν χρειάζεται, ιδίως επειγόντως.
Αίμα και κόπρανα
Γενική αίματος, CRP, βιοχημικός έλεγχος και καλπροτεκτίνη βοηθούν στην εκτίμηση φλεγμονής, αναιμίας και θρέψης. Ελέγχονται λοιμώξεις όταν ενδείκνυται.
Η κάψουλα λεπτού εντέρου δεν λαμβάνει βιοψία και μπορεί να εγκλωβιστεί σε στένωση. Χρησιμοποιείται μόνο μετά από κατάλληλη εκτίμηση βατότητας.
Πηγή: ECCO-ESGAR-ESP-IBUS Diagnostics 2025 • Πρωτόκολλο Crohn Ελλάδας 2026
Ο ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΝΟΣΟΥ
Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη δική σας Crohn
Εντόπιση
L1: τελικός ειλεός
L2: παχύ έντερο
L3: ειλεός και παχύ έντερο
L4: ανώτερο πεπτικό/εγγύς λεπτό έντερο
Συμπεριφορά
B1: χωρίς στένωση ή συρίγγιο
B2: στενωτική
B3: διατιτραίνουσα/συριγγική
p: περιεδρική προσβολή
Παράγοντες δυσμενέστερης πορείας
Νεαρή ηλικία στη διάγνωση, ανάγκη στεροειδών, εκτεταμένη νόσος λεπτού εντέρου, ανώτερο πεπτικό, βαθιά έλκη, περιεδρική νόσος και κάπνισμα επηρεάζουν πόσο έγκαιρα χρειάζεται εντατικότερη θεραπεία.
Κενώσεις, νυχτερινά συμπτώματα, πόνος, βάρος, ενέργεια και περιεδρικές εκκρίσεις.
2
Αντικειμενικοί δείκτες
CRP και καλπροτεκτίνη κοπράνων συμπληρώνουν την κλινική εικόνα. Φυσιολογικά συμπτώματα δεν εγγυώνται πάντα επούλωση.
3
Ενδοσκόπηση ή απεικόνιση
Χρησιμοποιούνται στον κατάλληλο χρόνο για επούλωση, έκταση, στενώσεις ή συρίγγια.
4
Ασφάλεια θεραπείας
Γενική αίματος, ήπαρ, νεφρά, επίπεδα φαρμάκου/αντισώματα όπου ενδείκνυται, λοιμώξεις και ανεπιθύμητες ενέργειες.
Στόχος δεν είναι μόνο να αισθάνεστε καλύτερα, αλλά ύφεση χωρίς στεροειδή και έλεγχος της φλεγμονής ώστε να προλαμβάνονται βλάβες.
Πηγή: ECCO Diagnostics and Monitoring 2025
ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Τα φάρμακα και ο ρόλος τους
Πρεδνιζολόνη / βουδεζονίδη
Ρόλος: γρήγορη επαγωγή ύφεσης. Η βουδεζονίδη δρα κυρίως στην ειλεοτυφλική περιοχή και έχει μικρότερη συστηματική έκθεση.
Όχι: μακροχρόνια συντήρηση.
Αζαθειοπρίνη / 6-MP / μεθοτρεξάτη
Ρόλος: ανοσοτροποποίηση και συντήρηση σε επιλεγμένους ασθενείς. Δεν είναι γρήγορη θεραπεία οξείας έξαρσης.
Έλεγχος: αίμα, ήπαρ και ειδικός προθεραπευτικός έλεγχος.
Anti-TNF
Infliximab, adalimumab. Μπλοκάρουν τον TNF, κεντρικό σήμα φλεγμονής. Χρησιμοποιούνται σε μέτρια/βαριά και συριγγική Crohn όταν ενδείκνυνται.
Vedolizumab
Μπλοκάρει την α4β7 ιντεγκρίνη και περιορίζει τη μετακίνηση φλεγμονωδών κυττάρων προς το έντερο. Έχει εντεροεκλεκτικό μηχανισμό.
Οι δόσεις, τα μεσοδιαστήματα και οι συνδυασμοί ανήκουν στον γαστρεντερολόγο. Μην παραλείπετε ή μετακινείτε δόση μόνοι σας.
Πηγή: Πρωτόκολλο Crohn Ελλάδας 2026
ΠΡΟΗΓΜΕΝΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ
Στοχευμένες επιλογές
Ustekinumab
Στοχεύει την κοινή υπομονάδα p40 των IL-12/23. Χορηγείται αρχικά ενδοφλέβια και έπειτα υποδόρια σύμφωνα με το σχήμα.
Risankizumab
Στοχεύει επιλεκτικά την υπομονάδα p19 της IL-23. Διαθέτει φάση επαγωγής και υποδόρια συντήρηση.
Upadacitinib
Από του στόματος αναστολέας JAK. Χρειάζεται εξατομικευμένη εκτίμηση λοιμώξεων, θρόμβωσης, καρδιαγγειακού κινδύνου, κακοήθειας και κύησης.
Βιο-ομοειδή
Εγκεκριμένα βιο-ομοειδή έχουν συγκρίσιμη ποιότητα, αποτελεσματικότητα και ασφάλεια με το προϊόν αναφοράς, σύμφωνα με τις ρυθμιστικές απαιτήσεις.
Πριν από προηγμένη θεραπεία: έλεγχος φυματίωσης και λοιμώξεων, ηπατίτιδων όπως προβλέπεται, εμβολιαστικό ιστορικό και εξατομικευμένη αξιολόγηση.
Πυρετός ή σοβαρή λοίμωξη: επικοινωνήστε με την ομάδα σας πριν από την επόμενη δόση. Μην τη διακόπτετε μόνιμα χωρίς οδηγία.
Πηγή: Πρωτόκολλο Crohn Ελλάδας 2026 • ECCO Infections 2026
ΠΡΕΔΝΙΖΟΛΟΝΗ
Τι πρέπει να προσέξετε τώρα
Πάρτε όπως γράφτηκε
Μην κόψετε απότομα
Μην αλλάζετε τη μείωση
Μην διπλασιάζετε ξεχασμένη δόση χωρίς οδηγία
Καθημερινά
Συνήθως πρωί και με φαγητό, αν έτσι συνταγογραφήθηκε
Λιγότερο αλάτι και πρόσθετα σάκχαρα
Επαρκής πρωτεΐνη και κίνηση όσο επιτρέπεται
Παρακολούθηση
Πίεση, γλυκόζη, βάρος, ύπνος/διάθεση, οστά και μάτια ανάλογα με δόση, διάρκεια και ατομικό κίνδυνο.
Ενημερώστε άμεσα
Πυρετό/λοίμωξη, έντονη αδυναμία, μαύρα κόπρανα, αλλαγή όρασης, σοβαρή ψυχική μεταβολή ή μεγάλη υπεργλυκαιμία.
Σε τραύμα, χειρουργείο ή σοβαρή λοίμωξη ενημερώστε ότι λαμβάνετε ή πρόσφατα λάβατε κορτικοστεροειδές. Μπορεί να χρειαστεί ειδικό σχέδιο.
Πηγή: Πρωτόκολλο Crohn Ελλάδας 2026 • επίσημη οδηγία του συνταγογραφούντος
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ 7 ΗΜΕΡΩΝ
Ελληνικά γεύματα: ημέρες 1-4
Ημέρα 1
Γιαούρτι με βρώμη και ώριμη μπανάνα • κοτόπουλο λεμονάτο χωρίς πολύ λίπος, ρύζι και μαγειρεμένο κολοκύθι • ομελέτα με πατάτα φούρνου.
Ημέρα 2
Ψωμί με αυγό και μαλακό τυρί χαμηλότερο σε αλάτι • ψάρι πλακί προσαρμοσμένο χωρίς ερεθιστικά, πατάτα και καρότο • τραχανάς ή ρυζόσουπα με πρωτεΐνη.
Ημέρα 3
Βρώμη με γιαούρτι χωρίς λακτόζη αν χρειάζεται • γαλοπούλα ή κοτόπουλο σχάρας, πουρές πατάτας και καλά μαγειρεμένα λαχανικά • σούπα κολοκύθας με αυγό/τυρί.
Ημέρα 4
Φρυγανισμένο ψωμί, ταχίνι σε μικρή ανεκτή ποσότητα και μπανάνα • μπακαλιάρος ή γλώσσα με ρύζι • γιαούρτι και ψημένο μήλο χωρίς φλούδα.
Σε ύφεση επιδιώξτε ποικιλία μεσογειακού τύπου. Η μορφή και οι ποσότητες αλλάζουν αν υπάρχει ενεργή στένωση, διάρροια ή δυσαπορρόφηση.
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ 7 ΗΜΕΡΩΝ
Ελληνικά γεύματα: ημέρες 5-7
Ημέρα 5
Ομελέτα και ψωμί • κολοκυθόσουπα με κοτόπουλο και ρύζι • ψάρι φούρνου με πατάτα.
Ημέρα 6
Γιαούρτι με βρώμη και μαλακό φρούτο • μοσχάρι άπαχο κοκκινιστό χωρίς πικάντικα με πουρέ • ρυζόγαλο με χαμηλή ζάχαρη ή χωρίς λακτόζη.
Ημέρα 7
Ψωμί, αυγό και ήπιο τυρί • κοτόσουπα αυγολέμονο με ασφαλώς μαγειρεμένο αυγό • ζυμαρικά με τόνο και καλά μαγειρεμένο κολοκύθι.
Στην έξαρση
Μικρότερα γεύματα, πιο μαλακές υφές, λιγότερο λίπος και μόνο προσωρινός περιορισμός της τραχιάς ίνας αν αυξάνει συμπτώματα.
Σε στένωση
Εξατομικευμένη μαλακή/χαμηλού υπολείμματος υφή, καλό μάσημα, χωρίς σκληρές φλούδες, σπόρους και μεγάλες ινώδεις μπουκιές.
Απώλεια βάρους, μειωμένη πρόσληψη ή φόβος για φαγητό χρειάζονται κλινικό διαιτολόγο και έλεγχο θρέψης.
Πηγή: ECCO Dietary Consensus 2025 • ESPEN 2023
ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ CROHN
Στένωση, συρίγγιο και χειρουργείο
Πιθανή απόφραξη
Κωλικοειδής πόνος, διάταση, ναυτία/έμετοι και διακοπή αερίων ή κενώσεων απαιτούν επείγουσα εκτίμηση.
Περιεδρικό απόστημα
Νέος έντονος πόνος, πρήξιμο, πυρετός ή έκκριση χρειάζονται γρήγορη εξέταση. Η παροχέτευση δεν πρέπει να καθυστερεί όταν υπάρχει απόστημα.
Σύνθετο συρίγγιο
Συνήθως χρειάζονται MRI/υπερηχογράφημα, εξέταση υπό αναισθησία, παροχέτευση/seton και προηγμένη θεραπεία σε συντονισμό γαστρεντερολόγου και χειρουργού.
Χειρουργική θεραπεία
Δεν σημαίνει αποτυχία. Μπορεί να είναι η καλύτερη επιλογή για περιορισμένη συμπτωματική στένωση, απόστημα, συρίγγιο ή νόσο που δεν ελέγχεται.
Η Crohn μπορεί να υποτροπιάσει μετά την επέμβαση. Η διακοπή καπνίσματος, η κατάλληλη προφύλαξη και η ενδοσκοπική παρακολούθηση μειώνουν τον κίνδυνο καθυστερημένης αναγνώρισης.
Πηγή: Πρωτόκολλο Crohn Ελλάδας 2026
ΠΟΝΟΣ ΚΑΙ ΤΡΑΥΜΑ
Αν χρειάζεστε παυσίπονο
Πρώτη πρακτική επιλογή
Για πολλούς ασθενείς η παρακεταμόλη είναι προτιμότερη από τα ΜΣΑΦ, εφόσον δεν υπάρχει αντένδειξη από ήπαρ, αλλεργία ή άλλη αιτία και τηρείται η δόση της συσκευασίας/ιατρού.
Συμβατικά ΜΣΑΦ
Ιβουπροφαίνη, ναπροξένη, δικλοφενάκη και κετοπροφαίνη μπορεί να σχετίζονται με έξαρση Crohn και γαστρεντερική/νεφρική βλάβη. Η απόφαση γίνεται κατά περίπτωση.
Αν είναι πραγματικά αναγκαίο
Η ECCO επιτρέπει βραχεία χρήση εκλεκτικού COX-2 σε κατάλληλο ασθενή μετά από ιατρική αξιολόγηση, στην ελάχιστη αποτελεσματική δόση και για το μικρότερο διάστημα.
Ιδιαίτερη αποφυγή χωρίς ιατρική οδηγία: ενεργή έξαρση ή αιμορραγία, αφυδάτωση/νεφρική νόσος, έλκος, αντιπηκτικά ή ταυτόχρονη πρεδνιζολόνη. Μην συνδυάζετε δύο ΜΣΑΦ.
Μετά από σοβαρό τραύμα προέχει η διάγνωση: πάγος/ακινητοποίηση όπου ενδείκνυται και ιατρική εκτίμηση. Ενημερώστε για Crohn και όλα τα φάρμακα.
Καταγράψτε εμβόλια και λοιμώξεις και ολοκληρώστε όσα χρειάζονται, ιδανικά πριν από ανοσοκαταστολή χωρίς να καθυστερεί επικίνδυνα η θεραπεία.
Μη ζώντα εμβόλια
Γρίπη, COVID-19 και άλλα μη ζώντα εμβόλια γενικά μπορούν να χορηγούνται σε ανοσοκαταστολή, αν και η ανταπόκριση μπορεί να είναι μικρότερη.
Ζώντα εμβόλια
Μπορεί να αντενδείκνυνται κατά την ανοσοκαταστολή. Χρειάζεται έλεγχος από τον θεράποντα για το συγκεκριμένο φάρμακο και το απαιτούμενο διάστημα.
Πριν από ταξίδι
Ελέγξτε προορισμό, εμβόλια, ασφάλιση, φάρμακα και σχέδιο σε περίπτωση λοίμωξης αρκετές εβδομάδες νωρίτερα.
Πυρετός, δύσπνοια, σύγχυση, έντονη αφυδάτωση ή ταχεία επιδείνωση κατά την ανοσοκαταστολή χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση.
Πηγή: ECCO Infections 2026
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ
Εργασία, ταξίδι, άσκηση και οικογένεια
Εργασία και σπουδές
Ζητήστε πρακτικές προσαρμογές: άμεση πρόσβαση σε τουαλέτα, ευέλικτα διαλείμματα, νερό/φαγητό, εργασία από το σπίτι όταν είναι εφικτό και προστασία προσωπικών δεδομένων.
Ταξίδι
Μεταφέρετε φάρμακα στην αρχική συσκευασία και στη χειραποσκευή, ιατρική βεβαίωση, συνταγές, ευρωπαϊκή κάρτα ασφάλισης όπου ισχύει και στοιχεία της ομάδας σας.
Κίνηση
Σταδιακή αερόβια και μυϊκή άσκηση ανάλογα με δραστηριότητα, αναιμία, θρέψη και μετεγχειρητική κατάσταση. Κατά την έξαρση προτεραιότητα είναι η ασφάλεια και η αποκατάσταση.
Κύηση και γονιμότητα
Σχεδιάστε κύηση σε ύφεση και ελέγξτε όλα τα φάρμακα πριν τη σύλληψη. Μην διακόπτετε αποτελεσματική θεραπεία μόνοι σας: η ενεργή Crohn μπορεί να είναι επικίνδυνη.
Η Crohn δεν στερεί από μόνη της την εργασία, το ταξίδι ή την οικογένεια. Χρειάζεται σχέδιο γύρω από τη συγκεκριμένη μορφή και θεραπεία.
ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ
Πώς βοηθούν πραγματικά οι συγγενείς
Χρήσιμη βοήθεια
Πιστέψτε τα συμπτώματα και την κόπωση
Ρωτήστε τι χρειάζεται σήμερα
Βοηθήστε με μετακίνηση, φαγητό ή σημειώσεις
Μάθετε τα επείγοντα σημεία
Σεβαστείτε την ιδιωτικότητα
Μην κάνετε
Μην κατηγορείτε το φαγητό ή το άγχος
Μην πιέζετε να φάει «για δύναμη»
Μην προτείνετε διακοπή φαρμάκων
Μην συγκρίνετε με άλλον ασθενή
Μην μιλάτε αντί του ασθενούς χωρίς άδεια
Στο ραντεβού
Με συγκατάθεση του ασθενούς, κρατήστε ημερομηνίες, φάρμακα, αλλεργίες, αριθμό κενώσεων, βάρος, πυρετό και ερωτήσεις. Ζητήστε σαφές σχέδιο: ποιον καλούμε, πότε και με ποια στοιχεία.
Αν υπάρχει απελπισία, αυτοκτονικές σκέψεις ή αδυναμία αυτοφροντίδας, ζητήστε άμεσα επαγγελματική βοήθεια.
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
ΚΕΠΑ και πιθανές παροχές
1. Πιστοποίηση αναπηρίας
Η αίτηση γίνεται ηλεκτρονικά μέσω gov.gr/e-ΚΕΠΑ. Μετά την αίτηση, ο θεράπων ιατρός υποβάλλει τον Εισηγητικό Φάκελο με διάγνωση, πορεία, θεραπεία, νοσηλείες, χειρουργεία και λειτουργικές επιπτώσεις.
2. Τι προβλέπει ο επίσημος πίνακας
Ο ΕΠΠΠΑ περιλαμβάνει ειδική ενότητα για νόσο Crohn και διαφοροποιεί το ποσοστό ανάλογα με τεκμηρίωση, θεραπεία, υποτροπές, χειρουργεία, περιεδρική νόσο και επιπλοκές. Το ακριβές ποσοστό και η διάρκειά του αποφασίζονται από ΚΕΠΑ.
3. Η απόφαση ανοίγει - δεν εγγυάται - παροχές
Ανάλογα με ποσοστό, διάρκεια, ασφάλιση, εισόδημα και ειδικά κριτήρια μπορεί να εξεταστούν κάρτα αναπηρίας, παροχές ΟΠΕΚΑ/e-ΕΦΚΑ, μετακίνηση, φορολογικές ή εργασιακές διευκολύνσεις.
Η ιστολογικά επιβεβαιωμένη Crohn δεν σημαίνει αυτόματα μηνιαίο επίδομα. Μην πληρώνετε «μεσάζοντα». Ελέγξτε την κάθε παροχή στο epan.gov.gr, gov.gr, ΟΠΕΚΑ ή e-ΕΦΚΑ.
Οι σύλλογοι προσφέρουν ενημέρωση και υποστήριξη, όχι επείγουσα ή εξατομικευμένη ιατρική διάγνωση.
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΣ ΒΟΗΘΟΣ CROHN
Τι να έχετε πάντα μαζί σας
Ιατρική κάρτα
Διάγνωση και εντόπιση
Χειρουργεία/στένωση/συρίγγιο
Φάρμακα και τελευταία δόση
Αλλεργίες
Γαστρεντερολόγος και τηλέφωνο
Εβδομαδιαία καταγραφή
Κενώσεις και νυχτερινές αφυπνίσεις
Πόνος 0-10
Θερμοκρασία
Βάρος και πρόσληψη τροφής
Δόσεις που παραλείφθηκαν
Μήνυμα προς την ομάδα σας
«Έχω νόσο Crohn με εντόπιση ___. Από ___ έχω ___ κενώσεις/ημέρα, πόνο ___/10, θερμοκρασία ___, αίμα ναι/όχι, έμετο ναι/όχι. Παίρνω ___, τελευταία δόση ___. Μπορώ/δεν μπορώ να πίνω υγρά».
Ψηφιακά εργαλεία
MyHealth για ελληνικές υπηρεσίες/παραπεμπτικά όπου διατίθενται • 1566 και ο επίσημος ψηφιακός βοηθός για πλοήγηση στο ΕΣΥ • My IBD Care για καταγραφή συμπτωμάτων, όχι διάγνωση.
Κανένα chatbot ή app δεν αποφασίζει αν πρέπει να αυξηθεί η πρεδνιζολόνη ή να καθυστερήσει βιολογική θεραπεία.
Επείγον: έντονος ή αυξανόμενος πόνος, επίμονοι έμετοι, μεγάλη αιμορραγία, λιποθυμία, σοβαρή αφυδάτωση, υψηλός πυρετός με ανοσοκαταστολή ή διακοπή αερίων/κενώσεων → 112/166 ή ΤΕΠ.
ECCO-ESGAR-ESP-IBUS. Diagnostics and Monitoring in IBD, Part 1, 2025. Οι ειδικές αναφορές για Crohn χρησιμοποιήθηκαν για διάγνωση/παρακολούθηση.
ECCO. Dietary Management of IBD, 2025. Όπου η σύσταση δεν ήταν ειδική για Crohn, διατυπώθηκε ως γενική διατροφική αρχή και όχι ως θεραπεία Crohn.
ESPEN. Clinical Nutrition in IBD, 2023. Χρησιμοποιήθηκε για θρέψη και πρωτεϊνικές ανάγκες στην ενεργή νόσο.
ECCO. Extraintestinal Manifestations in IBD, 2024, Statement 17 - ειδική προειδοποίηση για πιθανή συσχέτιση ΜΣΑΦ με έξαρση Crohn.
ECCO. Prevention, Diagnosis and Management of Infections in IBD, 2026.
e-ΕΦΚΑ / gov.gr / Εθνική Πύλη Αναπηρίας / 1566. Διαδικασίες και επαφές, ελεγμένες 11/08/2026.
Η έκδοση είναι εκπαιδευτική. Δεν δίνει προσωπική διάγνωση, δοσολογία ή δικαίωμα σε παροχή και δεν αντικαθιστά γαστρεντερολόγο, κλινικό διαιτολόγο ή απόφαση ΚΕΠΑ.